Światło pamięci w sierpniowy dzień
Są ludzie, którzy swoją obecnością zapisują się w historii nie tylko czynami, lecz także sposobem, w jaki niosą dobro. Maria Kowalska była jedną z takich osób. W sierpniowym słońcu, Warszawa i Mokotów pożegnały kobietę, której odwaga i ciepło stały się częścią pamięci naszego miasta. Uroczystość pogrzebowa odbyła się 13 sierpnia o godz. w Katedrze Polowej Wojska Polskiego pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski. Po mszy świętej kondukt udał się na Cmentarz Bródnowski, gdzie spoczęła „Myszka”. Uroczystość ta była zarówno pożegnaniem bohaterki, jak i przypomnieniem, że pamięć o powstańcach jest skarbem dla współczesnych Polaków, inspiracją do walki o wolność i godność.
Hołd od władz państwowych i samorządowych
Podczas uroczystości odczytano listy okolicznościowe od Prezydenta RP Karola Nawrockiego oraz Prezydenta m.st. Warszawy Rafała Trzaskowskiego. W imieniu Mokotowa głos zabrał burmistrz Rafał Miastowski, który podkreślił niezwykłą postawę Marii Kowalskiej i jej wkład w historię dzielnicy. Wspólne słowa pamięci wybrzmiały jako wyraz wdzięczności za życie pełne odwagi, służby i solidarności.
Sanitariuszka z Mokotowa. „Nie bałam się”
Maria Kowalska z domu Chytrowska urodziła się 28 września 1925 roku w Warszawie. Już jako czternastoletnia dziewczyna pomagała rannym żołnierzom kampanii wrześniowej – karmiła ich, cerowała mundury, dodawała otuchy. W 1942 roku wstąpiła do konspiracji. Przeszła szkolenia sanitarne, działała w Wojskowej Służbie Kobiet i kolportowała podziemną prasę. Jak wspominała, do służby przygotowało ją harcerstwo i atmosfera rodzinnego domu, w którym patriotyzm był codziennością.
Podczas Powstania Warszawskiego służyła na Mokotowie w pułku „Baszta”. Pomagała rannym w Szpitalu Sióstr Elżbietanek przy ul. Goszczyńskiego oraz w punkcie sanitarnym przy ul. Misyjnej. Mimo nieustannego zagrożenia powtarzała: „Nie bałam się”. Wspomnienia o rannych, cywilach i powstańcach pozostały z nią na całe życie.
„Kobiety Pistolety” – droga przez KL Stutthof
Po kapitulacji Mokotowa trafiła do obozu przejściowego w Pruszkowie, a stamtąd – wraz z grupą około 40 sanitariuszek i łączniczek – do KL Stutthof. To właśnie te kobiety zapisały się w historii jako „Kobiety Pistolety”.
Transport odbywał się w bydlęcych wagonach, bez informacji o celu podróży. W obozie Maria Kowalska pracowała w tzw. kartoflarni. Przetrwanie zawdzięczała – jak podkreślała – solidarności współwięźniów i niezwykłej więzi między powstańczyniami. Nawet w nieludzkich warunkach dbały o higienę, wspierały się i podtrzymywały na duchu. To wspólnota pozwalała zachować godność.
W lutym 1945 roku, podczas ewakuacji obozu, udało jej się uciec z Marszu Śmierci. Przez dwa miesiące ukrywała się dzięki pomocy kaszubskich rodzin. Do Warszawy wróciła w kwietniu 1945 roku.
Pamięć, która trwa
Mokotów i cała Warszawa pożegnała swoją bohaterkę, ale jej historia pozostaje z nami – w opowieściach, wspomnieniach, w świadectwie odwagi i solidarności. To dzięki takim osobom jak „Myszka” możemy budować przyszłość opartą na szacunku, pamięci i odpowiedzialności.
Cześć Jej Pamięci!
