Budżet Obywatelski jest mechanizmem, który pozwala mieszkańcom danego obszaru (miasta, miejscowości, dzielnicy) brać aktywny udział w podejmowaniu decyzji na temat tego, jak środki finansowe powinny zostać rozlokowane na poziomie lokalnym. Dzięki niemu poprawia się przejrzystość i zrozumienie przez społeczeństwo procesu zarządzania sprawami i finansami na szczeblu lokalnym. Zwiększa się aktywność obywatelska, a jednocześnie umacnia legitymizacja władzy poprzez rozwój dialogu i poprawę jej komunikacji ze społeczeństwem.
W Polsce pierwszym miastem, które skorzystało z tego rozwiązania był Sopot w 2011 roku. W 2012 roku śladami Sopotu poszły Elbląg, Gorzów Wielkopolski, Poznań i Zielona Góra. Pojawiły się również praktyki inspirowane Budżetem Partycypacyjnym na poziomie województwa (na Podlasiu), dzielnicy (w Gdańsku, Lublinie i Krakowie) oraz instytucji (w jednym z warszawskich domów kultury). Stopniowo mechanizm ten wprowadzały kolejne polskie miasta. W 2018 roku regulacje o Budżecie Obywatelskim zostały wpisane do ustaw o samorządach: gminnym, powiatowym i wojewódzkim. W gminach niebędących miastami na prawach powiatu realizacja Budżetu Obywatelskiego nie jest obowiązkowa. W Warszawie rozwiązanie to po raz pierwszy zastosowano w 2015 roku. W ramach pierwszej edycji Budżetu Partycypacyjnego do dyspozycji mieszkańców stolicy było ponad 26 milionów złotych. W edycji 13., czyli tej, której wyniki tydzień temu zostały podane do publicznej wiadomości kwota, która zostanie wydana na projekty w 20206 roku wynosi 137 867 090 złotych, z czego na projekty miejskie przewidziano 27 573 418 złotych (maksymalna wartość projektu miejskiego to 5 514 684 złotych), reszta kwoty została rozdysponowana na projekty poszczególnych dzielnic. Projekty miejskie to takie projekty, które obejmują obszar co najmniej dwóch dzielnic. Limit wartości jednego projektu wynosi 20% puli miejskiej. Wysokość kwot przeznaczonych na realizację pomysłów mieszkańców w ramach Budżetu Obywatelskiego w poszczególnych obszarach jest zależna od liczby osób mieszkających w danym, wyznaczonym obszarze.
Projekty do 13. edycji Budżetu Obywatelskiego można było zgłaszać do 13 stycznia bieżącego roku. Największą ilość projektów zgłoszono na Mokotowie (186). Kolejne miejsca zajęły: Bielany – 149 projektów oraz Ursynów – 137 projektów.
– Ten wynik to dla nas powód do dużej satysfakcji, ale przede wszystkim jasny sygnał, że mieszkanki i mieszkańcy Mokotowa chcą realnie współdecydować o swojej dzielnicy – powiedział nam burmistrz Mokotowa Rafał Miastowski podczas wywiadu na początku lutego. – Pierwsze miejsce w Warszawie pod względem liczby zgłoszonych projektów pokazuje, jak silne jest u nas poczucie wspólnoty i odpowiedzialności za najbliższe otoczenie. Od kilku lat obserwujemy systematyczny wzrost liczby zgłoszeń, a w tej edycji to aż około 22 procent więcej niż wcześniej. Cieszy mnie, że projekty są różnorodne: od zieleni i przestrzeni publicznych, przez sport i rekreację, po działania społeczne i kulturalne. To dowód na to, że Mokotów jest dzielnicą aktywną, kreatywną i pełną dobrych pomysłów – komentował burmistrz dumny z pierwszego miejsca swojej dzielnicy.
Głosowanie nad projektami trwało od 1 do 15 czerwca. Warszawiacy mieli możliwość dokonania wyboru spośród 1185 projektów. Ostatecznie do realizacji trafiły 582 propozycje, z czego 24 miejskie, 172 dzielnicowe oraz 385 lokalnych. W całej stolicy w głosowaniu udział wzięło 55 366 osób. Najwięcej głosów oddano w Wesołej, a później kolejno w Wawrze i Rembertowie. 99 procent głosów zostało oddanych drogą elektroniczną.
Największe poparcie mieszkańców Warszawy (ponad 10 tysięcy głosów) uzyskał projekt miejski: „Nie Jesteś Sam – Miejskie Centrum Pomocy Psychologicznej dla Dzieci i Młodzieży”, który zakłada stworzenie miejskiego, bezpłatnego centrum wsparcia psychologicznego dla dzieci i młodzieży. Jego celem jest zapewnienie realnego wsparcia młodym mieszkankom i mieszkańcom Warszawy. Na realizację tego projektu miasto wyda ponad 2,5 mln złotych. Zwycięstwo tego właśnie projektu jest reakcję na rosnące problemy dzieci i młodzieży z dostępem do psychologów specjalizujących się w pracy z najmłodszymi. Nowe centrum ma zapewnić szybką pomoc w sytuacjach kryzysowych. Projekt oferuje działania takie jak: konsultacje ze specjalistami, indywidualne spotkania z psychologami i psychoterapeutami, warsztaty psychoedukacyjne, zajęcia grupowe uczące radzenia sobie ze stresem i emocjami oraz pomoc dla rodziców i opiekunów w wychowaniu i budowaniu relacji z dziećmi. Drugie miejsce wśród projektów miejskich zajął: „2050 drzew i krzewów dla Warszawy (kontynuacja)”, otrzymując 9601 głosów. Trzecie miejsce przypadło projektowi: „Rowerem dwukierunkowo po całej Warszawie” uzyskując 9427 głosów.
Wśród 582 zwycięskich projektów, oprócz tych dotyczących zieleni i infrastruktury rowerowej, znalazły się także m.in. doposażenie oddziałów ginekologiczno-położniczych, organizacja zajęć psychologicznych dla dzieci i młodzieży, zakup nowych książek i audiobooków do bibliotek oraz organizacja różnego rodzaju wydarzeń kulturalnych.
– Mieszkańcy Mokotowa, podobnie jak w poprzednich latach, najchętniej głosowali na projekty związane z zielenią miejską i infrastrukturą drogową. W tegorocznej edycji szczególnie licznie reprezentowana była jednak także szeroko rozumiana kultura. Do realizacji trafiło aż 18 projektów obejmujących organizację wydarzeń kulturalnych oraz zakup nowości wydawniczych do mokotowskich bibliotek – mówi nam rzecznik prasowy Urzędu Dzielnicy Mokotów Tomasz Keller. – To już trzeci rok z rzędu, w którym na Mokotowie wyraźnie wzrasta liczba projektów wybranych do realizacji. W tym roku do realizacji wybrano 67 projektów, czyli niemal 40% więcej niż rok wcześniej – dodaje rzecznik.
Podczas tegorocznej edycji mieszkańcy Mokotowa mogli wybierać spośród 98 projektów, które uzyskały pozytywną ocenę urzędników. Na mokotowskie projekty oddało głosy łącznie 5 197 osób. Największe poparcie na Mokotowie uzyskał projekt „Zieleń zamiast betonu”, który otrzymał 1 669 głosów. Spośród zwycięskich projektów najwyższy budżet – ponad 1 822 000 zł – przypadł projektowi „Krzewy przy warszawskich ulicach – troska o bioróżnorodność”. Łączna kwota przeznaczona na realizację wszystkich zwycięskich projektów na Mokotowie wynosi 11 617 218 złotych. Poniżej prezentujemy zwycięskie projekty na Mokotowie.
Projekty dzielnicowe – Mokotów
1. Zieleń zamiast betonu – 1732 głosy.
2. Chronimy ptaki parków i skwerów Mokotowa – utrzymanie skrzynek lęgowych – 1424 głosy.
3. Krzewy przy warszawskich ulicach – troska o bioróżnorodność – 1392 głosy.
4. Jeże na Mokotowie – nasi mali przyjaciele – 1299 głosów.
5. Robimy porządki wokół Jeziorka Czerniakowskiego – 1241 głosów.
6. Ratujmy mokotowskie drzewa – 1190 głosów.
7. Ścieżka rowerowa na Al. Sikorskiego oraz stojaki i stacje napraw – 1148 głosów.
8. Letnie Koncerty w Parku Morskie Oko – 1081 głosów.
9. Podpórki dla rowerzystów i stojaki rowerowe na Mokotowie – 914 głosów.
10. Biblioteka to okno na świat – nowe książki dla Wypożyczalni nr 95 – 482 głosy.
11. Kurs samoobrony i pierwszej pomocy przedmedycznej – 403 głosy.
Obszar 1 – Wyględów, Służewiec
1. Uporządkowanie infrastruktury pieszo-rowerowej i przywrócenie zielonego korytarza na ul. Postępu – 483 głosy.
2. Bezpieczna droga na basen i do szkoły – 335 głosów.
3. Pszczeli zakątek na Wyględowie – 331 głosów.
4. Gry planszowe w bibliotece na Żuławskiego – 233 głosy.
5. Nowy chodnik przy budynku Malawskiego 5A – 205 głosów.
Obszar 2 – Stary Mokotów
1. Zielono i bezpiecznie na Starym Mokotowie – 582 głosy.
2. Zielono i czysto na Mokotowie – 522 głosy.
3. Zieleń – ja to szanuję – 442 głosy.
4. Kino letnie na Starym Mokotowie – 432 głosy.
5. Nowe przejście na ul. Dąbrowskiego – 363 głosy.
6. AED ratuje życie – 356 głosów.
7. Dąbrowskiego przyjazna rowerom – 314 głosów.
8. Mokotowskie grupy wsparcia dla rodziców – 199 głosów.
9. Zadaszenie dla rowerków i wózków przed przedszkolem – 133 głosy.
10. Grupa wsparcia dla osób rzucających palenie – 107 głosów.
Obszar 3 – Wierzbno, Ksawerów
1. Oświetlenie chodnika przy ul. Woronicza – 336 głosów.
2. Oddzielenie torów tramwajowych krzewami – 331 głosów.
3. Kino letnie na Wierzbnie – 278 głosów.
4. Remont chodnika przy Bielawskiej i Merliniego – 230 głosów.
5. Bezpieczna Wielicka – 216 głosów.
6. Śniadanie na trawie – 132 głosy.
7. Dechoteka – 121 głosów.
8. Silence Disco – 89 głosów.
Obszar 4 – Służew
1. Remont amfiteatru i zagrody dla kóz przy SDK – 497 głosów.
2. Dolinka Służewska – harmonijne współistnienie ludzi i bobrów – 461 głosów.
3. Zielony parawan i schronienie dla owadów – 303 głosy.
4. Chwila odpoczynku na Mokotowie – 276 głosów.
5. Wigilia dla potrzebujących – 274 głosy.
6. Kulturalny Służewiaczek – 237 głosów.
7. Darmowe podpaski w szkole SP 271 – 212 głosów.
8. Tor do buli – 182 głosy.
Obszar 5 – Sielce
1. Uzupełnienie żywopłotów na Sielcach – 362 głosy.
2. Kulturalne Lato w Parku Sieleckim – 354 głosy.
3. Kino letnie na Sielcach – 343 głosy.
4. Rozwój oferty bibliotek przy ul. Ludowej – 286 głosów.
5. Menopauza z troską – 177 głosów.
6. Głos Mokotowa – 153 głosy.
7. Sielce na scenie – 146 głosów.
8. Emocje przez sztukę – 141 głosów.
Obszar 6 – Stegny
1. Mokotowskie nasadzenia drzew – 372 głosy.
2. Defibrylator AED w Parku Enklawa – 284 głosy.
3. Kino Letnie Pod Skocznią – 278 głosów.
4. Kino letnie dla dzieci i młodzieży – 251 głosów.
5. Mokotowski piknik – 232 głosy.
6. Zieleń na osiedlu Stegny Południe – 226 głosów.
7. Turnieje piłki nożnej dla dzieci – 188 głosów.
Obszar 7 – Czerniaków, Sadyba
1. Bezpieczna piesza ścieżka przy kanale Bernardyńska Woda – 483 głosy.
2. Zielona Bernardyńska, Szczęśliwe pszczoły – 421 głosów.
3. Książki dla Biblioteki nr XXXV – 339 głosów.
4. Dopłytowanie chodnika i nasadzenia krzewów – 300 głosów.
5. Letnia Sadyba w Ruchu – 254 głosy.
6. Tablica pamiątkowa tajnej drukarni – 204 głosy.
7. Letnia Scena Sadyba – 202 głosy.
8. Piknik Energetycznej Ligi Mistrzów – 59 głosów.
Obszar 8 – Siekierki, Augustówka
1. Kilka koncertów na Siekierkach – 224 głosy.
2. Stoły do ping-ponga na Siekierkach – 195 głosów.
– W ramach 13. edycji Budżetu Obywatelskiego na Ursynowie zrealizujemy 36 pomysłów. Wartość zwycięskich projektów na Ursynowie wynosi 8 059 935 złotych. W tegorocznym głosowaniu udział wzięło 4 128 osób – poinformował rzecznik prasowy Urzędu Dzielnicy Ursynów Paweł Ciach.
– Dziękuję wszystkim, którzy włączyli się w proces warszawskiej partycypacji, szczególnie autorom - za zaangażowanie, otwartość na potrzeby innych i chęć działania. Waszą postawę i energię docenili wszyscy głosujący. My mieszkańcy wspólnie zdecydowaliśmy o przeznaczeniu części budżetu Dzielnicy Ursynów. Dziękuję także tym projektodawcom, którym w tym roku nie udało się wygrać. Wasze pomysły, potrzeby są ważne, dlatego warto zgłosić je w kolejnej edycji – powiedział burmistrz Ursynowa Robert Kempa.
Największe poparcie spośród projektów dzielnicowych uzyskał projekt „Powiększmy ursynowskie parki”, na który zagłosowało 1 344 osób. Pozostałe zwycięskie projekty dzielnicowe to: „Spójna sieć dróg rowerowych na Ursynowie” (1339 głosów) oraz „Ratujmy ursynowskie drzewa, usuńmy jemiołę zanim je zniszczy. Pielęgnujmy drzewa, które są i dają tlen, cień latem, tłumią hałas i oczyszczają powietrze” (826 głosów).
Największe poparcie spośród projektów lokalnych zdobyły:
Obszar 1: Wyczółki, Grabów, Jeziorki Północne, Jeziorki Południowe, Pyry, Dąbrówka, Skarpa Powsińska, „Las Kabacki”
Bezpieczni rowerzyści wzdłuż Puławskiej na Pyrach (273 głosy).
Zieloniak - Zielona przestrzeń dla mieszkańców przy DOK Ursynów (227 głosów).
Jadłodzielnia na Zielonym Ursynowie (199 głosów).
Kino Letnie dla Zielonego Ursynowa (192 głosy).
Poidełko na Zielonym Ursynowie (169 głosów).
Kino pod chmurką - kontynuacja (163 głosy).
Spacerki historyczne po Pyrach, Dąbrówce, Grabowie i Wyczółkach (108 głosów).
Komiksy i mangi do biblioteki na ul. Kłobuckiej - „Spokoteki” (84 głosy).
Obszar nr 2: Ursynów północny, Ursynów-centrum, stary Służew, stary Imielin
Psia Górka dla ludzi, dla przyrody - ławki, kosze i przyrodnicza ścieżka edukacyjna (992 głosy).
Rabata wieloletnich barw (880 głosy).
Siłownia plenerowa dla młodzieży, dorosłych i seniorów (777 głosy).
Kino letnie dla dzieci i młodzieży na Ursynowie (691 głosy).
Dokończenie remontu chodnika przy ul. Dereniowej (651 głosów).
Komiksy i mangi do biblioteki na ul. Nugat (466 głosów).
Stojaki na rowery przy szkole LXIII Liceum Ogólnokształcącego im. Lajosa Kossutha na ul. Ludwika Hirszfelda (417 głosów).
Mały remont, duża sprawa i poprawa - uporządkowanie pasa drogi pomiędzy budynkami Janowskiego 54 i Cybisa 8 (413 głosy).
Ursynowskie wymianki sąsiedzkie (395 głosy).
Somatyka w ruchu – zajęcia edukacyjno-ruchowe wspierające układ nerwowy (302 głosy).
Fikus czy paprotka - cykl warsztatów z uprawy roślin doniczkowych (253 głosy).
Joga z sauną 60 stopni C i łaźnią 45 stopni C dla Ursynowian 50+ (243 głosy).
Święto Osiedla Stokłosy (213 głosy).
Święto osiedla Stokłosy (178 głosów).
Renowacja betonowej tablicy informacyjnej przy ul. Cynamonowej (obszar ul. Stefana Szolc-Rogozińskiego 3 i 4) (143 głosy).
Obszar nr 3: Natolin, Kabaty
Kabaty - lokalnie dla odtworzenia drzewostanu w ciągu zieleni w Al. Kasztanowej (984 głosów).
Rowerowa Od-Nowa: modernizacja drogi dla rowerów i chodnika wzdłuż ul. Rosoła (849 głosów).
Równiejsza droga rowerowa wzdłuż ulicy Przy Bażantarni (847 głosów).
Udrożnienie dojścia do Lasu Kabackiego od strony Relaksowej (734 głosy).
Kino letnie na Kabatach (719 głosów).
Bezpieczna droga do szkoły ulicą Wilczy Dół - nowy chodnik (522 głosy).
Koszykówka również dla młodszych - kosze z regulowaną wysokością (289 głosów).
Ursynowska grupa wsparcia dla rodziców (278 głosów).
Tablica upamiętniająca powstańcze walki o reflektor przeciwlotniczy na Kabatach (236 głosów).
Bezpłatne warsztaty podstaw szermierki rekreacyjnej na świeżym powietrzu (153 głosy).
Na przestrzeni lat w ramach Budżetu Obywatelskiego na Ursynowie powstało wiele ważnych miejsc i wydarzeń. Projektami zrealizowanymi były m.in. budowa ośrodka wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami przy ulicy Belgradzkiej 33, „Ursynowski szlak rowerowy” (trasa rowerowa o długości około 8 km biegnąca przy najciekawszych obiektach przyrodniczo-kulturowych Ursynowa wraz z oznakowaniem długości i czasu przejazdu rowerem), siłownie plenerowe (m.in. przy wejściu do metra Kabaty oraz przy ulicy Rosoła od strony ulicy Migdałowej), dodatkowe doświetlenia ulic, nowe przejścia dla pieszych (m.in. to przez ulicę Stryjeńskich pomiędzy ulicami Przy Bażantarni a Wąwozową, przez Al. KEN), nowe kosze na śmieci (na przykład wzdłuż ulicy Trombity, Rosoła i Ciszewskiego), place zabaw (m.in. ten na Sadku), parki (m.in. ten wokół Górki Kazurki), leżaki w Parku przy Bażantarni, budki lęgowe dla ptaków, ścianka wspinaczkowa w parku im. Romana Kozłowskiego, „Park Motyli” na Kabatach, przebudowano drogę rowerową wzdłuż Al. Kasztanowej, trampoliny przy placach zabaw. Pieniądze pochodzące z Budżetu Obywatelskiego pozwoliły nie tylko poprawić, zmodernizować i rozbudować szeroko pojętą infrastrukturę w dzielnicy, ale także sfinansować różnego typu przedsięwzięcia i wydarzenia, takie jak chociażby wspomniane wcześniej wyprzedaże garażowe, cykl spotkań edukacyjnych „Czyste powietrze na Ursynowie”, wycieczki historyczne po Ursynowie, bezpłatne seanse filmowe dla dzieci, niedzielny targ zdrowej żywności, kursy szkoleniowe „Samoobrona dla kobiet i przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej”.
Przykładami projektów, które zostały zrealizowane z Budżetu Obywatelskiego na przestrzeni lat na Mokotowie są: trasa rowerowa wzdłuż ulicy Idzikowskiego na odcinku od ulicy Sobieskiego do ulicy Piaseczyńskiej (łączy Dolny i Górny Mokotów), trasa rowerowa wzdłuż ulicy Domaniewskiej, wymieniono zniszczony chodnik wzdłuż ulicy Madalińskiego, nowa siłownia plenerowej w Parku Bartłomieja przy szkole nr 191 i przedszkolu przy ulicy Bokserskiej, zielona enklawa przy ulicy Woronicza, doświetlenie Trasy Siekierkowskiej, nasadzenia kasztanowców przy ulicy Joliot Curie, nasadzenia drzew owocowych na Sielcach, nowe kosze na śmieci na Starym Mokotowie, nowe ławki na Wierzbnie i Wyględowie, chodnik na ulicy Suwak, „Mikropark pod wierzbą”, zajęcia jogi, tai-chi i fitness w plenerze na Służewcu.
Jak widać wiele niezwykle ważnych dla nas - mieszkańców poszczególnych dzielnic - projektów udało się zrealizować właśnie dzięki Budżetowi Obywatelskiemu. Dlatego powinniśmy aktywnie korzystać z możliwości wpływu na kształt naszego najbliższego otoczenia, które Budżet Obywatelski nam stwarza. Jeśli dotąd nie angażowali się państwo w ten mechanizm współdecydowania, to już dzisiaj można się zastanowić nad pomysłami na projekty na kolejną edycję Budżetu Obywatelskiego.
