Bezpieczeństwo mieszkańców priorytetem
Obecność dzików w gęsto zabudowanych częściach miasta, pomiędzy ruchliwymi ulicami i osiedlami, stwarza realne zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców. Interwencje w takich warunkach są skomplikowane i wymagają szczególnej ostrożności. Tymi problemami zajmie się zespół ekspertów i przedstawicieli służb powołanych przez Prezydenta m.st. Warszawy.
Działania miasta są prowadzone od lat, jednak skala zjawiska znacząco wzrosła w ostatnim czasie. Wynika to m.in. z łatwego dostępu dzików do pożywienia w mieście oraz ich zdolności adaptacyjnych. Służby starają się interweniować z należytą wrażliwością i poszanowaniem społeczności lokalnej, zgodnie z obowiązującym prawem.
Od wielu lat oprócz interwencji prowadzone są również działania edukacyjne, monitoring populacji oraz analiza możliwych rozwiązań systemowych. Lasy Miejskie Warszawa i miasto prowadzą kampanie dotyczące zachowania wobec dzikich zwierząt.
Tereny leśne przyjazne dla dzikich zwierząt
Od lat miasto tak kształtuje swoje tereny leśne, żeby to one były atrakcyjne dla dzikich zwierząt ze względu na bazę pokarmową. Stamtąd nie są przepłaszane, a tym bardziej odstrzeliwane. Natomiast w okolicach Warszawy nie ma naturalnych wrogów dzików, czyli rysia i wilka.
Odstrzały prowadzone poza Warszawą mają istotne znaczenie dla sytuacji w samej stolicy. To właśnie tam kształtuje się zachowanie dzików – jeśli w otaczających miasto obszarach zaburzone są naturalne warunki bytowania, zwierzęta zaczynają postrzegać Warszawę jako bezpieczną przestrzeń. W zeszłym roku w powiatach okalających miasto – w tym również w otulinie Parku Narodowego – uśmiercono około 3900 dzików w ramach odstrzału sanitarnego, a kolejne 350 w ramach polowań. Przy tak dużej skali działań poza miastem populacja dzików przenosi się na tereny zurbanizowane, a zwierzęta coraz śmielej wchodzą do Warszawy, traktując ją jako miejsce schronienia, a nie zagrożenia.
Ograniczenia prawne
Obecne działania prowadzone są zgodnie z prawem, które w istotny sposób reguluje możliwe metody postępowania. Działania związane z redukcją populacji dzików nie są prowadzone w celu ograniczenia ryzyka występowania ASF (afrykańskiego pomoru świń). Jednak obowiązujące przepisy, wynikające z sytuacji epizootycznej (zagrożeniem chorobą) w kraju i Unii Europejskiej, wykluczają stosowanie części alternatywnych metod.
M.st. Warszawa znajduje się w obszarze objętym ograniczeniami. Oznacza to zakaz przemieszczania dzików, co uniemożliwia stosowanie metody odłowu z relokacją zwierząt – praktykowanej w stolicy do 2018 roku, przed pojawieniem się ASF. Zakaz ten wynika obowiązuje wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej – także te, na których ASF nie występuje. Jego celem jest ograniczenie rozprzestrzeniania się wirusa, którego naturalnym nosicielem mogą być dziki.
Miasto podejmowało próby zmiany tych regulacji. 25 kwietnia 2025 r. Prezydent m.st. Warszawy zwrócił się do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zniesienie ograniczeń. W odpowiedzi z 17 czerwca 2025 r. ministerstwo – powołując się na stanowisko Głównego Lekarza Weterynarii – nie znalazło podstaw do wystąpienia do Komisji Europejskiej o zmianę przepisów.
Podstawa działań miasta
Aktualne działania realizowane są na podstawie decyzji nr 103/OS/2026 z dnia 20 marca 2026 r., wydanej w oparciu o Prawo łowieckie. Zakłada ona: odłów z uśmierceniem do 400 dzików – do 31 marca 2027 r., odstrzał redukcyjny do 100 dzików – do 31 grudnia 2026 r.
Decyzja została podjęta w związku z zagrożeniem powodowanym przez te zwierzęta w prawidłowym funkcjonowaniu obiektów produkcyjnych i użyteczności publicznej na terenie stolicy.
Skala zjawiska i rosnące zagrożenie
W związku ze skalą zjawiska w Warszawie, od 2025 roku prowadzona jest inwentaryzacja liczby dzików – w zeszłym roku naliczono ich 3031. To jedyne tego typu badanie teledetekcyjne w Polsce, zostało także powtórzone w tym roku.
Wraz ze wzrostem populacji dzików znacząco rośnie liczba zgłoszeń o ich obecności na terenie miasta: w 2020 r. – 423 zgłoszenia, w 2025 r. – 8 804 zgłoszenia.
W 2025 r. odnotowano: 341 kolizji drogowych z udziałem dzików, 121 ataków na ludzi. W 2026 r. już 3 osoby wymagały hospitalizacji po atakach dzików i przeszły profilaktyczne szczepienia przeciw wściekliźnie.
Jak wyglądają interwencje w praktyce
Na terenie dzielnic takich jak Bemowo i Mokotów wykorzystywano metodę odłowu z uśmierceniem przy użyciu aplikatora pneumatycznego, umożliwiającego podanie środka farmakologicznego.
Interwencje Lasów Miejskich Warszawa w przestrzeni miejskiej są prowadzone w sposób maksymalnie bezpieczny i odpowiedzialny – zarówno dla mieszkańców, jak i zwierząt. Odstrzał z użyciem broni palnej nie jest stosowany w mieście. W sytuacjach wymagających reakcji korzysta się z odłowu z uśmierceniem przy użyciu aplikatora pneumatycznego, jednak jest to zawsze rozwiązanie ostateczne, stosowane w ścisłej współpracy z Policją lub Strażą Miejską. Skala tych działań pokazuje, że sięga się po nie bardzo rzadko. W pierwszej kolejności zawsze podejmowane są próby przepłoszenia zwierząt, o ile jest to możliwe i bezpieczne.
W okresie od 1 stycznia do 14 kwietnia 2026 r.: przeprowadzono 1546 interwencji, tylko w 37 przypadkach zastosowano odłów z uśmierceniem, łącznie zredukowano 124 dziki.
W pierwszej kolejności zawsze analizowana jest możliwość przepłoszenia zwierząt – szczególnie jeśli w pobliżu znajdują się tereny zielone. Metoda ta nie jest jednak stosowana, gdy mogłaby stwarzać zagrożenie np. dla uczestników ruchu drogowego.
